Alpaslan Yavuz Katılım Bülteni İçin Yazdı: Dijital Para Tartışmaları Işığında İslam Kalkınma Bankası

Dijital Para Tartışmaları Işığında İslam Kalkınma Bankası

İnsanlık tarihi kadar eski olan para kavramı insanlık medeniyetinin ilk merkezlerinden olan Anadolu coğrafyasında milattan önce 7. Yüzyıldan bu zamana kadar trampa işlemlerini kolaylaştırmak amacıyla bir değişim aracı olarak işlevini devam ettirmektedir. Para, ilk kullanıma girdiği zamandan bu yana sırasıyla madeni para, milattan sonra 9.yüzyılda Çin’de kâğıt para kullanırken, para milattan sonra 13. yüzyılda gezginler tarafından Avrupa’ya taşınmıştır. 1200’lü yıllarda devletler tarafından basılmaya başlayan banknotlar 1844 yılında ilk Merkez Bankası kanunu çıkışıyla devam etmiş 1930 yıllarda para karşılığı altın bulundurma ve karşılıksız para basmama ilkesi gelişmeye başlamıştır.

İslam dünyasında paranın sistematik düzenlenmesi ilk olarak Emeviler döneminde 696 yılında İslam dinarı olarak kayda geçmiştir. Sonraki dönemlerde kâğıt para yerine devletin ve hükümdarlığın simgelerinden olan gümüş, bakır ve altın gibi çeşitli madeni paralar basılmıştır.

Modern dönemde ise ulus devletlerin kurulmaya başlaması ile devletler ulusal para oluşturmuşlardır. Kurumsal anlamda Avrupa Birliği Euro, ABD de dolar kullanırken İslam Dünyasında ise ortak bir para birimi kullanılmasa da 1973 yılında Müslüman devletlerin kalkınmasını desteklemek ve çeşitli alanlarda işbirliğini sağlamak amacıyla İslam Kalkınma Bankası kurulurmuştur. Günümüzde ise dijital teknolojilerin gelişimi ile mobil ödeme sistemleri, banka kartalları ve son olarak ilk defa 2009 yılında açık kaynak yazılıma sahip olarak ilk kripto para olan Bitcoin kullanıma girmiştir. Bugün tüm dünyada ABD merkezli Bitcoin ve altcoinler işlem görürken henüz ülkeler arası ticarette ortak dijital para kullanılmamaktadır.

Dijital dönüşümün çok hızlı yaşandığı ve yeni sistem arayışlarıyla sermayenin Avrupa’dan Asya kıtasına kaydığı bir dönemde Avrupa Merkez Bankasının bu alandaki çalışmaları sürerken Çin’in yakın tarihte dijital Yuan kullanabileceklerini açıklaması bu konuda atılan öncü adımları göstermektedir.

İslam Kalkınma Bankasının ve İslam İşbirliği Teşkilatının üye ülkelerin merkez bankalarının ülkeler arası kabul gören ortak dijital paranın ülke merkez bankalarında fiziki karşılığı olan misal dijital dinarın geliştirilmesi ülkeler arası ticari hacmi geliştirmeye büyük katkı sunarken dünyada yükselişte olan İslami finansın uluslararası alanda tanınırlığını ve kabul görünürlüğünü artırmasına katkı sunacaktır. Bu alanda çalışımalarda geç kalınması fiziki ve yasal alt yapının geciktirilmesi ülkelere fazladan maliyet olarak yansıması muhtemeldir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir