Doç.Dr. Serkan Dilek: Üniversite Gençliği ve Katılım Bankacılığı

İslam ekonomisi, Batı’nın egemenliği altında bulunan ekonomik hayat ve ekonomi bilimine alternatif olarak doğmuştur ve gelişimini sürdürmektedir. Her ne kadar katılım bankacılığının Türkiye’de toplam bankacılık sektörü içinde payı %5 civarında olsa da gelişme eğilimi bu rakamın kısa zamanda çok daha yukarılara çıkacağı sinyalini vermektedir. İslam Ekonomisi ve Katılım bankacılığı alanında yaşanan gelişmeler Türk gençlerinin geleceği açısından önemli fırsatlar arz etmektedir. Bu fırsatlar manevi ve maddi olmak üzere iki ayrı sınıfta değerlendirmek mümkündür.

Manevi açıdan gençlerin İslami değerleri özümsemesi, geleneklerine sahip çıkması, insan ve topluma faydalı olması yoluyla onların gelişimine katkı sağlanmaktadır. Batı iktisadı veya Batıl iktisat, insanı metalaştırmakta, sadece kendi maddi çıkarını düşünen homo-economicus bireye dönüştürmektedir. İnsanca bir anlayış geliştirme zorunluluğu sayesinde ortaya çıkıp gelişme imkanı bulan İslam ekonomisi ise alternatif bir anlayışı temsil etmektedir. İnsan, eşref-i Mahlukat yani yaratılmış olanların en şereflisidir. İnsanın kendini geliştirip insan-ı Kamil olması ise kendi elindedir. Faizden ve haramdan uzak durulması, ihtiyaçtan fazlasının infak edilmesi, sosyal ihtiyaçları ve diğer insanları da düşünülmesi gibi İslami değerler manevi açıdan gençlere kazanımlar sağlamaktadır.

Maddi açıdan ise gençlere meslek sahibi olabilme, istihdam olanağı bulma imkanları sağlanmaktadır. İstanbul’u bir finans merkezi yapma vizyonunun gerçekleşmesi için İslami fonların İstanbul’a akışının sağlanması gerekmektedir. Dolayısıyla Türkiye’de katılım bankacılığının gelişmesi büyük önem arz etmektedir. Kamuya ait bankaların katılım bankaları açması, mevcut katılım bankalarının da şubelerini artırması gençlere bu alanda geniş kariyer imkanları sunmaktadır. Aralık 2019 tarihi itibariyle Türkiye’de 1171 adet katılım bankası şubesi ve 6 katılım bankası bulunmaktadır. 2018 Aralık ayı itibariyle Katılım bankalarında toplam 15.143 çalışan bulunmaktadır. Muhafazakar ve milliyetçi kesimin katılım bankacılığına olan ilgisinin artması, İslami fonların İstanbul’a akması, hükümetin katılım bankacılığına olan desteğinin artması sektörün önünün açılmasına neden olmaktadır. Öte yandan Helal sertifikalı ürünler, Helal turizm gibi alanlarda yaşanan gelişmeler de gençlerimizin bu sektörlerde kariyer sahibi olmaları için büyük fırsatlardır. Küreselleşme sonucunda İslam ülkelerine gerçekleştirilen ihracatın artması da girişimci gençlerimizin üzerinde düşünmeleri gereken bir husustur.

Katılım bankacılığı, helal turizm, helal ürün gibi piyasaların gelişmesi sonucunda firmalar bu alanlarda kalifiye eleman ihtiyacı duymaktadır. Bu ihtiyacın varlığı ise çeşitli üniversitelerde katılım bankacılığı, İslam ekonomisi gibi lisans ve yüksek lisans eğitimi veren bölümlerin açılmasına vesile olmuştur.  Sabahattin Zaim ve KTO Karatay üniversitelerinde İslam Ekonomisi ve Finansı lisans bölümleri mevcuttur. 2019-2020 ÖSYM sınavlarına göre Sabahattin Zaim üniversitesi 55 kişilik kontenjanının 46 kişisini doldurmuştur. Sabahattin Zaim üniversitesinde Türkçe %75 ücretli olan 20 kişilik kontenjanın 11’i dolmuş, 9 kişilik boş yer kalmıştır. Ek kontenjanlarla Sabahattin Zaim üniversitesi islam ekonomisi ve finansı bölümüne 5 öğrenci daha almıştır. KTO Karatay Üniversitesi de 40 kişilik kontenjanın 22 kişisini doldurmuştur. KTO Karatay üniversitesinin ücretli 10 kişilik kontenjanına kayıt yaptıran olmamış, %50 burslu 10 kişilik kontenjanın da 2 kişilik yeri dolmuş, 8 kişilik kısmı boş kalmıştır. İslam Ekonomisi ve Finans lisans programlarının dolmayan kısımlarının ücretli kısımlar olduğu görülmektedir. Yine de katılım bankacılığı alanında görülen hareketliliğe paralel olarak gençlerin İslam ekonomisi ve finansı bölümlerine daha fazla ilgi göstermesi beklentisi boşa çıkmıştır. Devlet üniversitelerinde ücretsiz kısımların açılması durumunda İslam Ekonomisi ve Finansı bölümlerine daha yoğun ilgi gösterilebilecektir. Sakarya, Sabahattin Zaim, İstanbul, Marmara, Bingöl, İstanbul Medeniyet, Ankara Sosyal Bilimler, KTO Karatay ve Necmettin Erbakan Üniversiteleri lisans mezunu olan gençler için İslam Ekonomisi ve Finansı alanlarında yüksek lisans programları açmışlardır. İlke İlim Kültür ve Eğitim Derneği tarafından kurulmuş olan İKAM (İslam İktisadı Araştırma Merkezi) da İslam Ekonomisi alanlarında çalışan genç araştırmacılara yardımcı olmaktadır. Sakarya, Kastamonu, İstanbul Sabahattin Zaim, Hitit ve Ardahan Üniversiteleri de bünyelerinde İslam Ekonomisi Araştırma Merkezlerini kurmuşlardır.

Tasarruf sahibi veya fon ihtiyacı bulunan gençler için de katılım bankacılığı alternatif bir kanal görevi görmektedir. Faiz hassasiyeti olan gençlerimiz katılım bankacılığının murabaha, muşaraka, icara gibi finansman araçları yoluyla birikimlerini değerlendirebilirler. Fon ihtiyacı olanlar da aynı finansman yöntemleri yoluyla ihtiyaçlarını karşılayabilirler. Hem fon sahipleri hem de fon arz edenler İslami usüllere uygun biçimde faize bulaşmadan fon ihtiyaçlarını karşılamış ve sahip oldukları fonları değerlendirmiş olurlar.


Doç.Dr.Serkan Dilek

Kastamonu Üniversitesi

İİBF İktisat Bölümü

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir